ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Δημοσιονομική Προσαρμογή

01:51 - 02.11.2016

Ένα από τα εργαλεία που υιοθετήθηκαν από πλευράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήταν το Σύμφωνο Σταθερότητας το οποίο προβλέπει ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και εξέταση τους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν την έγκριση τους.

Επιπλέον, προβλέπει ποινές σε περίπτωση δημοσιονομικού εκτροχιασμού (υπενθυμίζεται ότι τέτοιες ποινές δεν επιβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της εξέτασης  της δημοσιονομικής πορείας άλλων χωρών όπως η Ισπανία).

Το Σύμφωνο Σταθερότητας έχει ενσωματωθεί στην κυπριακή νομοθεσία και η χώρα οφείλει να το εφαρμόζει. 

Την εβδομάδα που πέρασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέφρασε τις ανησυχίες της για δημοσιονομική χαλάρωση και για την ετοιμασία του προϋπολογισμού του 2017, με τις αναφορές να εστιάζονται κυρίως στις προβλέψεις για επιδείνωση της καθαρής διαθρωτικής θέσης εφόσον από πλεόνασμα το 2015 καταλήγει σε έλλειμα κοντά στο 2% το 2017. 

Υπενθυμίζεται ότι στον προϋπολογισμό του επόμενου έτους καταργούνται φορολογίες και επιβαρύνσεις όπως ο φόρος ακίνητης περιουσίας και η έκτακτη εισφορά για μισθωτούς και αυτοεργοδοτούμενους, ενώ ενισχύονται οι δαπάνες που αφορούν προσλήψεις υπαλλήλων.

Τα τελευταία στατιστικά καταδεικνύουν ότι η κυπριακή οικονομία μπήκε σε ρυθμούς ανάπτυξης οι οποίοι αναμένεται να συνεχιστούν σύμφωνα με το δημοσιονομικό σχεδιασμό.

Την ίδια στιγμή η παγκόσμια οικονομία παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες στο να επανέλθει σε ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ η κατάσταση στην ευρωζώνη παραμένει προβληματική.

Υπηρεσίες, τουρισμός, ναυτιλία και κατασκευές αποτελούν τους κύριους τομείς στους οποίους οφείλεται η ενίσχυση της οικονομίας της Κύπρου.

Ο τουρισμός, με τα προβλήματα στη γύρω περιοχή, διανύει μία από τις καλύτερες του εποχές, ενώ ο κατασκευαστικός τομέας επανέρχεται σταδιακά, κυρίως λόγω του προγράμματος πολιτογράφησης.

Οι δύο αυτοί τομείς αντιμετωπίζουν σημαντικό πρόβλημα υψηλής μόχλευσης (η κατάσταση βελτιώνεται σταδιακά), με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος των κερδών / εισροών κεφαλαίων να καταλήγουν στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για αποπληρωμή δόσεων, αντί σε νέες επενδύσεις.

Αυτός είναι, ίσως, ένας από τους λόγους που οι θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης δεν έχουν μεταφραστεί σε σημαντική βελτίωση των οικονομιών των νοικοκυριών και του βιοτικού επιπέδου.

Το ζητούμενο, όμως, είναι αν οι παράγοντες που οδηγούν αυτούς τους τομείς στην ανάκαμψη θα διατηρηθούν μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

Όπως σημειώνεται πιο πάνω ο προϋπολογισμός του 2017 είναι ελαφρά ελλειμματικός, κάτι το οποίο σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και ιδιαίτερα περιθώρια αποτελεσματικής απορρόφησης μη αναμενόμενων κραδασμών στην οικονομία.

Επιπλέον, η εκτίμηση για δημοσιονομικό έλλειμα, έστω και περιορισμένο, διατηρεί το δημόσιο χρέος σε υψηλά επίπεδα, σε μια περίοδο που οι αποδόσεις των κυπριακών ομολόγων μειώνονται ακόμη περισσότερο μετά και τις τελευταίες αναβαθμίσεις. 

Πέραν των πιο πάνω, η παροχή χρηματοπιστωτικών διευκολύνσεων, αν και βελτιώθηκε, συνεχίζει να είναι δύσκολη για πολλές επιχειρήσεις και νοικοκυριά λόγω της περιορισμένης δυνατότητας αποπληρωμής ή/και εξεύρεσης της συνεισφοράς του δανειολήπτη.

Η πιστωτική στενότητα περιορίζει τη δυνατότητα για νέες επενδύσεις ή για εκσυγχρονισμό υφιστάμενων επιχειρήσεων.

Σε αυτό συντείνει και το υψηλό ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων.
Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω και το σκηνικό όπως διαμορφώνεται στην Ευρώπη και στον κόσμο με το Brexit, τις εκλογές στις ΗΠΑ, τις πολιτικές και πολεμικές συγκρούσεις και την επιβράδυνση των αναδυόμενων αγορών, οι ανησυχίες είναι βάσιμες και θα πρέπει να υπάρχει στενός έλεγχος των δημοσιονομικών.

Η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών δίνει τη δυνατότητα στις κυβερνήσεις για μείωση των φορολογικών επιβαρύνσεων ή για ενίσχυση των δαπανών.

Ωστόσο, όταν η οικονομία αναπτύσσεται, αλλά το δημόσιο χρέος παραμένει πέραν του 100% του ΑΕΠ, ίσως οι  ελαφρύνσεις θα πρέπει να παραχωρούνται πιο συγκρατημένα. 

Είναι σημαντικό, λοιπόν, η εκτέλεση του προϋπολογισμού να παρακολουθείται ώστε να λαμβάνονται διορθωτικά μέτρα εκεί και όπου χρειάζεται.

Φυσικά, είναι πολύ δύσκολο να επαναφέρεις μια φορολογία την οποία έχεις καταργήσει πρόσφατα, γι’ αυτό και οι αποφάσεις θα αφορούν τον περιορισμό των δαπανών. 

Τέλος, γίνεται ακόμη πιο σημαντική η ανάγκη για αναδιαμόρφωση του οικονομικού μοντέλου μέσα από την ανάπτυξη νέων τομέων και την ενίσχυση των υφιστάμενων, όχι με πρόσκαιρα μέτρα, αλλά μέσα από ένα ολοκληρωμένο μακροχρόνιο σχεδιασμό.


Τάσος Γιασεμίδης, Διοικητικός Σύμβουλος, KPMG Limited