ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ

Έρευνα και καινοτομία

00:30 - 23.08.2016

Ο τομέας της έρευνας και της καινοτομίας αποτελεί σημαντικό κομμάτι της παγκόσμιας δραστηριότητας.

Η συνεχής αναβάθμιση προϊόντων και υπηρεσιών διατηρεί την ανταγωνιστικότητα των οικονομιών και αποφέρει σημαντικά έσοδα τόσο στον ιδιωτικό τομέα όσο και στα κρατικά ταμεία.


Η ενίσχυση του συγκεκριμένου τομέα, εκτός από τη σημαντική επένδυση που απαιτείται, προϋποθέτει και τη δημιουργία της ανάλογης κουλτούρας στις επιχειρήσεις και στην κοινωνία. Υπάρχουν χώρες, όπως για παράδειγμα το Ισραήλ, οι οποίες έχουν καταφέρει να καταξιωθούν ως πρότυπα ερευνητικά κέντρα.


Η προώθηση τέτοιων δράσεων απαιτεί σωστό σχεδιασμό και τη δημιουργία των απαραίτητων προϋποθέσεων, όπως για παράδειγμα η παροχή κινήτρων σε εταιρείες και άτομα που δραστηριοποιούνται στο συγκεκριμένο τομέα, το ισχυρό θεσμικό πλαίσιο προστασίας των επενδυτών, η δυνατότητα εμπορικής εκμετάλλευσης των προϊόντων και των υπηρεσιών που αναπτύσσονται και η ύπαρξη υποδομών.


Επιπλέον, είναι απαραίτητο να υπάρχουν οι μηχανισμοί χρηματοδότησης αλλά και εξόδου από την επένδυση. Για παράδειγμα, η χρηματοδότηση των διαδικασιών έρευνας και τεχνολογίας σε άλλες χώρες γίνεται είτε από επενδυτές, οι οποίοι ευελπιστούν στην εμπορική εκμετάλλευση των προϊόντων που θα αναπτυχτούν ώστε να πωλήσουν τις μετοχές τους με  κέρδος (business angels), ίσως και μέσω ιδιωτικής τοποθέτησης με την εισαγωγή των μετοχών της εταιρείας σε κάποιο χρηματιστήριο, είτε από υφιστάμενες εταιρείες, οι οποίες προσπαθούν να εμπλουτίσουν  και να εκσυγχρονίσουν  τα προϊόντα τους. 


Σημαντικό, δηλαδή, ρόλο διαδραματίζει η παρουσία αναπτυγμένων μεθόδων χρηματοδότησης και χρηματαγορών. Η θέσπιση του θεσμικού πλαισίου των οργανισμών συλλογικών επενδύσεων στην Κύπρο αναμένεται να βοηθήσει στην προσέλκυση τέτοιων επενδύσεων, αφού απαιτείται η εγγραφή και η εποπτεία τους από τις αρμόδιες αρχές, παρέχοντας με αυτό τον τρόπο επιπλέον εξασφάλιση προς τους εν δυνάμει επενδυτές. Σημειώνεται, επιπλέον, ότι είναι δυνατή η εξεύρεση χρηματοδότησης από Ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία νοουμένου ότι τηρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.


Η Κύπρος παρέχει σημαντικά φορολογικά κίνητρα στους οργανισμούς που ασχολούνται με τον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, ενώ αυτά ενισχύονται με το νομοσχέδιο το οποίο έχει αποστείλει η Κυβέρνηση στη Βουλή. Αποσαφηνίζεται και διευρύνεται ο ορισμός των καινοτόμων και νεοφυών επιχειρήσεων (start ups), ενώ παραχωρείται φορολογική έκπτωση μέχρι 50% του φορολογητέου εισοδήματος για επενδύσεις σε τέτοιους οργανισμού.

Όσον αφορά τα έσοδα από τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (intellectual property), υπάρχει ειδική πρόνοια στο νόμο σύμφωνα με την οποία το 80% των εισοδημάτων απαλλάσσεται από την φορολογία, παρέχοντας επιπλέον κίνητρο σε οργανισμούς να χρησιμοποιήσουν την Κύπρο για εγγραφή τέτοιων δικαιωμάτων.


Επιπρόσθετα, παρέχονται συγκεκριμένα φορολογικά κίνητρα σε περίπτωση που υψηλόβαθμα στελέχη εταιρειών ή και ερευνητές αποφασίσουν να εγκατασταθούν στην Κύπρο. Παρέχεται, δηλαδή, φοροαπαλλαγή 50% από τον φόρο εισοδήματος όταν τα συνολικά ετήσια εισοδήματά τους ξεπερνούν τις 100.000 ευρώ.


Συνήθως η ανάπτυξη της έρευνας και καινοτομίας προϋποθέτει την ύπαρξη ενός σύγχρονου και εξειδικευμένου πανεπιστημιακού ερευνητικού κέντρου. Στην Κύπρο υπάρχουν αναπτυγμένα εκπαιδευτικά ιδρύματα, με πλούσια ερευνητική  δραστηριότητα. Ωστόσο αυτό που χρειάζεται, ως κάτι επιπλέον, είναι  η διασύνδεσή της με την εμπορική εκμετάλλευση.


Η ερευνητική δραστηριότητα συνδέεται πολλές φορές με την τεχνολογία και την πληροφορική, κυρίως όσον αφορά λογισμικά προγράμματα. Υπάρχουν πολλοί άλλοι τομείς στους οποίους γίνονται τέτοιες δραστηριότητες. Στην περίπτωση της Κύπρου είναι σημαντικό να αξιοποιηθούν τα χαρακτηριστικά στοιχεία της χώρας και ο τοπικός χαρακτήρας.  Ίσως αυτό να δίνει μεγαλύτερη προοπτική στο εγχείρημα, αφού είναι πολύ δύσκολο να ανταγωνιστούμε διεθνούς κύρους  ερευνητικά κέντρα που ασχολούνται με την πληροφορική, όπως για παράδειγμα το Silicon Valley.


Εκτός από τα προγράμματα που σχετίζονται με την τεχνολογία, θα μπορούσαμε να  αναπτύξουμε ερευνητικά προγράμματα που αφορούν στη βοτανολογία, τη γεωργία, την ιχθυοκαλλιέργεια, τα δασικά προϊόντα και την ενέργεια και το φυσικό αέριο, όπως η βιομηχανία πετροχημικών προσόντων.


Η στήριξη των νεοφυών επιχειρήσεων αποτελεί το πρώτο βήμα στη διαμόρφωση μιας κουλτούρας που θα προάγει την έρευνα και τεχνολογία. Παρουσιάσεις και εκδηλώσεις που αφορούν τέτοιου είδους προσπάθειες έχουν αυξηθεί, ενώ μεγάλοι οργανισμοί ενίσχυσαν τις προσπάθειες στήριξης τέτοιων πρωτοβουλιών. Ωστόσο βρισκόμαστε σε αρχικά στάδια. Αυτό που απαιτείται είναι η εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την ανάπτυξη του τομέα, ώστε να γίνει δυνατή από τη μια η προσέλκυση ξένων επενδυτών και ερευνητών και η αξιοποίηση του εγχώριου ανθρώπινου δυναμικού και των πρωτοβουλιών από την άλλη.